لطف الله هنرفر
164
اصفهان ( فارسى )
از منظرهء درياچهء مصنوعى ، كه در قسمت غربى پل خواجو موجود مىشده ، در دورهء شاه عباس دوم و جانشينان او در مواقعى كه در كاخهاى سلطنتى ساحل زايندهرود مراسمى برپا بوده استفاده مىشده ، به اين ترتيب كه بر روى آبهاى بر هم انباشتهء مقابل قصرهاى سلطنتى مراسم آتشبازى به عمل مىآمده است . در ساختمان پل شاهى اقامتگاه سلطنتى هم پيشبينى شده ؛ به اين ترتيب كه در وسط هر يك از دو ضلع شرقى و غربى پل ساختمان مخصوصى ، كه آن را بيگلربيگى مىنامند ، بنا شده و اين دو بنا كه شامل چند اتاق مزيّن به نقاشى و تزيينات آن هماكنون باقى است ، در مواقعى كه پادشاه قصد تماشاى آبريزان پل را مىكرده مورد استفادهء وى و خاندان سلطنت واقع مىشده . وجه تسميهء اين پل به « خواجو » به مناسبت مجاورت آن با محله خواجوى اصفهان است . ( - تصوير شمارهء 13 ) ولى قلى شاملو ، فرزند داود قلى هروى معاصر شاه عباس دوم ، در كتاب خود به نام « قصص الخاقانى » كه به صورت نسخهء خطى باقى مانده و هنوز به چاپ نرسيده ، راجع به افتتاح اين پل نوشته است كه بعد از تعطيلات نوروز سال 1060 هجرى ، به امر شاه عباس ثانى ، پل شاهى را كه بر زايندهرود بسته شده بود آيينبندى و چراغانى و گلريزان كردند و هر يك از غرفههاى آنرا يكى از امرا و بزرگان تزيين نمود و پادشاه به مدت يك ماه در كنار پل و رودخانهء زرينرود به تفريح پرداخت . شاعران آن دوره دربارهء اين جشن و چراغانى شعرهايى سرودهاند از آن جمله صائب تبريزى ، ملك الشعراى آن عصر كه بزرگترين شاعر دورهء صفوى محسوب مىشود و آرامگاه او نيز در يكى از باغهاى مجاور ساحل رودخانه در كنار نهر نياصرم واقع شده ، اشعارى را به رشته نظم كشيده است :